Saidi’s broertjes gaan al naar school, maar hij blijft thuis

Saidi uit Tanzania werd geboren met een aangeboren oogafwijking, waardoor zijn zicht steeds verder achteruitgaat. Door armoede had hij nooit toegang tot de juiste medische zorg gekregen. Toen zijn vader echter hoorde van een gratis oogscreening in een nabijgelegen ziekenhuis, nam hij Saidi direct mee voor onderzoek. Tijdens dat onderzoek werd vastgesteld dat hij staar in beide ogen heeft. Het gezin werd daarom doorverwezen naar de kinderafdeling van het Kilimanjaro Christian Medical Centre (KCMC) in Moshi voor een oogoperatie.

Voor kinderen uit kansarme gezinnen biedt het KCMC oogziekenhuis niet alleen specialistische zorg. Het ziekenhuis kan ook een deel van de operatiekosten vergoeden, die ouders anders niet zouden kunnen betalen.

Leven met staar aan beide ogen heeft Saidi’s dagelijks leven sterk beïnvloed. Hij voelt zich vaak verdrietig omdat hij niet vrij kan spelen zoals andere kinderen. Thuis heeft hij moeite om zich te verplaatsen en botst hij vaak tegen voorwerpen. Dit heeft er ook voor gezorgd dat hij niet naar school gaat, terwijl zijn jongere broer al wel naar de kleuterklas gaat.

Wat is de situatie?

Tanzania, het grootste land in Oost-Afrika heeft een bevolking van 66 miljoen mensen. Bijna de helft, ongeveer 30 miljoen, is jonger dan 18 jaar.  Ondanks economische vooruitgang in de afgelopen decennia blijft armoede een hardnekkig probleem. Volgens de Wereldbank leven nog steeds 26 miljoen Tanzanianen in extreme armoede, wat directe gevolgen heeft voor de toegang tot essentiële medische zorg, waaronder oogzorg.

De Maasai leven semi- nomadisch bestaan op de uitgestrekte vlakten. Hierdoor wonen zij vaak in afgelegen gebieden zonder oogzorg. Dit betekent dat veel mensen beperkte toegang hebben tot oogonderzoek, brillen en behandelingen. Oogproblemen blijven daardoor vaak lange tijd onbehandeld.

Het gebied van Simanjiro en Kiteto 

De districten Simanjiro en Kiteto maken deel uit van de regio Manyara en hebben samen een bevolking van 643.474 mensen, waarvan ongeveer de helft jonger is dan 18 jaar. Deze afgelegen gebieden worden gekenmerkt door droge uitgestrekte steppes, waar de belangrijkste inkomensbronnen semi-nomadische veeteelt zijn, aangevuld met landbouw en mijnbouw. In Simanjiro bevinden zich de Tanzanite-mijnen van Mirerani, die uniek zijn voor deze regio en nergens anders ter wereld voorkomen.

Het grootste deel van de bevolking in deze districten behoort tot het Maasai-volk, dat met hun kuddes koeien, geiten, schapen regelmatig van plek naar plek trekt. Doordat de Maasai vaak in afgelegen gebieden wonen en zich continu verplaatsen met hun vee, is de toegang tot basisvoorzieningen zoals oogzorg zeer beperkt.  Veel inwoners van Simanjrio en Kiteto,  waaronder de Maasai, wonen ver van medische voorzieningen en hebben daardoor nauwelijks toegang tot oogzorg. De twee districtsziekenhuizen zijn voornamelijk toegerust voor algemene basis zorg maar niet voor gespecialiseerde oogzorg.

Armoede

Het gemiddelde inkomen van mensen in Simanjiro en Kiteto is erg laag en onregelmatig, dat komt omdat ze in het relatief droge gebied sterk afhankelijk zijn van de verschillende seizoenen. Daarnaast hebben veel gezinnen weinig land of andere middelen om in hun levensonderhoud te voorzien, waardoor armoede wijdverbreid is. Dit heeft directe gevolgen voor de toegang tot basisvoorzieningen. Mensen met een visuele beperking, kinderen, vrouwen en ouderen zijn met name kwetsbaar omdat zij de kosten niet kunnen betalen.

Veelvoorkomende oogproblemen

De meest voorkomende oogproblemen zijn oogontsteking (conjunctivitis), staar (cataract), glaucoom (verhoogde oogdruk), en refractie afwijkingen. Daarnaast spelen schadelijke lokale gewoontes een rol in veelvoorkomende oogproblemen.

• Onbehandelde staar is de belangrijkste oorzaken van blindheid in Tanzania. Bij staar wordt de ooglens troebel, waardoor het zicht geleidelijk achteruitgaat. Staar komt veel voor op latere leeftijd, maar kan ook ontstaan door na oogletsel of door erfelijke aanleg. Staar is vaak goed te verhelpen met een relatief simpele oogoperatie. 

• Schadelijke behandelingen met kruiden in de ogen – Het gebruik van traditionele kruiden die in de ogen worden gesmeerd komt vooral voor bij vrouwen en heeft vaak te maken met traditioneel culturele gebruiken. Helaas kan dit leiden tot ernstige visuele beperkingen, omdat het ontstekingen en littekens op het hoornvlies kan veroorzaken. In veel gevallen zouden patiënten er beter aan gedaan hebben helemaal niets in het oog te smeren.

• Ongecorrigeerde refractieafwijkingen en infecties – Bijziendheid en verziendheid zijn veelvoorkomende, maar vaak over het hoofd geziene oorzaken van slecht zicht. Voor veel mensen in Tanzania is het dragen van een bril  geen vanzelfsprekendheid: brillen zijn duur, moeilijk verkrijgbaar en er is weinig toegang tot optometrische zorg. Vooral kinderen en jongeren ondervinden hier veel hinder van. Door culturele gewoonten brengen ouders hun kinderen meestal niet naar een arts voor controle, behalve bij zeer ernstige oogproblemen. Daarnaast is er een hardnekkige overtuiging dat brillen niet geschikt zouden zijn voor kinderen.

Onze droom

Onze droom met ‘Oogzorg in Maasai land’ is dat het over een aantal jaren niet meer zo zal zijn dat kinderen onnodig blind worden, omdat de kwaliteit van de oogzorg en de preventiemaatregelen op een dusdanig hoog niveau zijn gekomen dat dit eenvoudigweg niet meer voorkomt.

SeeYou zet zich daarom via dit project in voor vermijdbare blindheid in de Manyara regio in Tanzania. Met het project werken we samen met onze lokale partner aan preventie, verbeterde toegang tot oogzorg, en specialistische behandelingen. Zo streven we ernaar dat steeds minder mensen hun zicht verliezen en daardoor in een cyclus van armoede terecht komen.

Contactpersonen: Jasper Oei (Programma Manager), Eline Binkhuysen (Relatiebeheerder)

Doelgroep: Mensen met oogproblemen, met speciale aandacht voor staar in de districten Simanjiro en Kiteto  
Lokale partner: Kilimanjaro Christian Medical Centre (KCMC)
Projectperiode: 2026